Older and younger women smiling together, with the younger woman's hand on the other's shoulder, against blue

Dəri qaşınması
Səbəblər və məsləhətlər

Dəri qaşınmasının səbəblərini və onları azaltmaq üçün məsləhətlərimizi, həmçinin NIVEA bədənə qulluq laboratoriyasının meneceri Markus Favaronun fikirlərini kəşf edin.

Qısaca:

Dəri qaşınması nədir?
Dərinin qaşınması üzündə, bədənində, yoxsa bütün bədəndədir?
Dəri qaşınması nəyə görə yaranır?
Dəri qaşınır, amma səpgilər yoxdur?
Gecə dəri qaşınması?
Qaşınan dəri üçün bəzi sadə qulluq məsləhətləri
Dəri qaşınmasının qarşısını necə almaq olar
Xülasə
Tez-tez verilən suallar

Dəri qaşınması
nədir?

Dəri qaşınması, tibbi adı ilə pruritus, dərini qaşımaq istəyi yaradan yaygın bir hissdir. Bədənin istənilən hissəsində yarana bilər və adətən müvəqqəti olsa da, davamlı və narahatedici ola bilər. Dəri qaşınması müxtəlif amillərlə – quru dəri, allergiyalar, qıcıqlandırıcı maddələrlə təmas, hətta infeksiyalarla – əlaqəli ola bilər. Bəzi hallarda isə heç bir görünən səpgilər və ya qabarcıqlar olmadan qaşınma baş verə bilər.

Vaxt-vaxtı ilə yüngül qaşınma normaldır, lakin uzun müddət davam edərsə və ya güclənərsə, diqqət tələb edən gizli bir problemdən xəbər verə bilər. Belə hallarda mütləq həkimə müraciət edin. Səbəbləri anlamaq və düzgün müalicə tapmaq narahatlığı idarə etməyə və azaltmağa kömək edir.

Soft blue gradient background with subtle cloudy white swirls and a lightly textured appearance

Dərin qaşınması
üzündədir, bədənindədir, yoxsa bütün bədəndə?

1
Bədən
Qaşınan dəri üçün ən yaygın səbəblərdən biri quru dəri, mövsümi allergiyalar və ya dərinin qıcıqlandırıcı maddə ilə təmasıdır. Bədəndə qaşınmanın digər səbəbləri isə ağcaqanad, hörümçək və digər həşərat dişləmələri ilə əlaqədar ola bilər – bu dişləmələr çox kiçik olduğuna görə, adətən onları görmək olmur, yalnız qaşınmanı hiss edirsiniz. Belə həşərat dişləmələri adətən narahatlıq doğurmur, amma qaşınma davam edərsə, daha ətraflı müayinə üçün həkimə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.

Xüsusilə ayaqlarda qaşınma soyuq aylarda tez-tez rast gəlinir – bunun səbəbi quru dəri, təraş və ya çox sıx paltarların geyilməsi ola bilər. Zəngin nəmləndirici vasitələr bu hissi yüngülləşdirməyə kömək edir. Əllərdə qaşınma isə tez-tez yuma, təmizləyici məişət vasitələri ilə təmas və ya mövsümi quruluq nəticəsində yarana bilər və daha zərif, qoxusuz əl kremlərindən fayda görür.

2
Üz
Üz nahiyəsində qaşınan dəri xüsusilə qış aylarında daha çox müşahidə olunur – səbəb isə soyuq və quru havanın üzdə quru, qıcıqlanmış dəriyə səbəb olmasıdır. Mövsümi və ya mühitlə bağlı allergiyalar bütün bədəndə qaşınmaya, xüsusilə də üzdə qaşınma hissinə yol aça bilər. Üz dərisinin qaşınmasının digər səbəbləri qida və dərman allergiyaları, eləcə də yanaqlarda yanma və sancma hissi ilə müşayiət olunan rozasea kimi dəri xəstəlikləri ola bilər.

3
Bütün bədəndə
Bütün bədən üzrə qaşınma ekzema, kseroza və digər dəri xəstəlikləri ilə bağlı ola bilər. Eyni zamanda bəzi infeksiyalar və ya daha ciddi xəstəliklər – məsələn, qaraciyər və böyrək xəstəlikləri, şəkərli diabet, qalxanabənzər vəzin problemləri, anemiya və ya limfoma – də bu hissə səbəb ola bilər. Hər bir halda, səbəbi dəqiq müəyyən etmək və uyğun müalicə almaq üçün müayinə olunmağınız tövsiyə olunur.

Dəri qaşınmasının 5 səbəbi

Dəri
qaşınmasına nə səbəb olur?

Dəri qaşınması bir çox müxtəlif amillərdən qaynaqlana bilər və onların əksəriyyəti düzgün qulluqla asanlıqla idarə oluna bilir. Ən yaygın səbəblər bunlardır:

1
Quru dəri:
Xüsusilə soyuq aylarda ən əsas səbəblərdən biridir. Dəri nəmini itirdikdə dartılmış, qabıqlı və qıcıqlanmış olur, bu da davamlı qaşınmaya gətirib çıxarır.

2
Allergiyalar:
Mövsümi allergiyalar, qidaya qarşı həssaslıq və ya müəyyən dəriyə qulluq vasitələrinə reaksiya qaşınmaya səbəb ola bilər. Dəriniz tozcuqlara, toza, hətta sabun və losyonların tərkibindəki spesifik maddələrə reaksiya verə bilər. Əgər qaşınma davamlı və güclüdürsə, mütləq həkim məsləhəti almaq vacibdir.

3
Dəri xəstəlikləri:
Ekzema, psoriaz və ürtiker (kobanə) kimi vəziyyətlər qaşınan, iltihablı dəriyə səbəb ola bilər. Bu hallarda dərini sakitləşdirmək və bərpa etmək üçün xüsusi müalicə tələb oluna bilər.

4
İnfeksiyalar:
Göbələk və bakterial infeksiyalar, eləcə də suçiçəyi kimi virus xəstəlikləri güclü qaşınmaya səbəb ola bilər. Bu kimi xəstəliklərin müalicəsi ilə bağlı mütləq həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.

5
Mühit amilləri:
Çox isti və ya çox soyuq hava kimi sərt hava şəraitinə məruz qalmaq dərini quru və qaşınan edə bilər. Eyni şəkildə, günəşdə həddindən artıq qalmaq və ya xlorlu suya tez-tez girmək də dəridə qıcıqlanma yarada bilər.

Smiling woman in a blue sleeveless top sitting with her arms around her bent knees beside blue artwork

Dəri qaşınır,
amma səpgisizdir?

Səpgisiz dəri qaşınmasının ən yaygın səbəbi yenə də quru dəridir. Quru dəri çox vaxt mühit amilləri ilə əlaqədardır: güneşdə uzun müddət qalmaq, soyuq qış havası, quru iqlim və ya dərinin suya həddindən artıq məruz qalması. Yaş artdıqca dərinin təbii yağları azalır, buna görə dəri daha tez quruyur və qaşınma artar. Bununla belə, bu hiss bəzi əsas xəstəliklərlə də bağlı ola bilər. Şübhələriniz varsa, mütləq həkimə müraciət edin.

Gecə
dəri qaşınması?

Gecə baş verən dəri qaşınmasının tibbi adı “nocturnal pruritus”dur və bu hiss o qədər narahatedici ola bilər ki, yuxusuz gecələrə səbəb olur. Gecə dəri qaşınmasının səbəblərini belə qruplaşdırmaq olar:

Təbii səbəblər
Tibbi səbəblər

Smiling woman holding a white tub of NIVEA Repair & Care cream while resting on a blue blanket

Gecə təbii şəkildə baş verən dəri qaşınması adətən bədənin sirkadiyal ritmi ilə bağlıdır; bu ritm orqanizmin mühitə cavab olaraq keçdiyi daxili 24 saatlıq dövrüdür. Axşam saatlarında qan dövranı və bədən temperaturu yüksəlir, bu da dərinin temperatur artımına və qaşınma hissinin güclənməsinə səbəb ola bilər. Sirkadiyal ritmə uyğun olaraq, gündüz və gecə ərzində bədəndə müxtəlif maddələrin ifrazı da dəyişir. Gecə saatlarında bədən daha çox sitokin ifraz edir, bu maddələr iltihabı artıra bilər, eyni zamanda iltihabı azaldan kortikosteroid kimi hormonların istehsalı azalır.

Bir sıra tibbi vəziyyətlər də gecə qaşınan dəriyə səbəb ola bilər, lakin bunun səbəbinin məhz bu olduğuna qərar verməzdən və özünüzü müalicə etməzdən əvvəl ailə həkiminizə müraciət etməyiniz çox vacibdir. Tibbi səbəblərə aşağıdakılar daxildir: dəri xəstəlikləri (məsələn, ekzema), parazitlər (qabarcıq gənələri, bitlər və ya taxtabitləri), böyrək və qaraciyər xəstəlikləri, anemiya, qalxanabənzər vəzin pozğunluqları, leykoz və ya limfoma, eləcə də sinir sistemi ilə bağlı xəstəliklər.

Daha bir səbəb isə psixoloji gərginlik ola bilər. Gecələr qaşınma hissi daha güclü hiss oluna bilər – gündüz saatlarında daha çox aktiv olduğunuz üçün bu hissdən asanlıqla diqqətinizi yayındıra bilirsiniz, gecə isə sakitlikdə düşüncələriniz qaşınma hissinə fokuslanır və onu daha güclü kimi qavramağa başlaya bilərsiniz.

Qaşınan dəri üçün sadə qulluq məsləhətləri

Qaşınan dəriyə kömək etmək üçün bir neçə üsul var və onların bəzilərini ev şəraitində asanlıqla tətbiq etmək olar. Dəri qaşınmasını tez bir zamanda yüngülləşdirmək üçün qaşınan nahiyəyə sərin, nəm kompres qoymağınızı tövsiyə edirik. Soyuq su ilə isladılmış əl dəsmalını 5–10 dəqiqə ərzində dəridə saxlamaq, bütün bədəndə dərinin qaşınmasına qarşı çox təsirli ola bilər.

Əgər dəriniz qurumağa meyllidirsə, bu da qaşınmaya səbəb ola bilər. Bu halda ilk addımınız dərini yaxşı nəmləndirmək olmalıdır. Uzunmüddətli nəmləndirmə təmin edən, intensiv qulluqedici nəmləndirici krem və ya losyondan istifadə etməyinizi məsləhət görürük, bunun üçün NIVEA Rich Nourishing Body Lotion istifadə etməyi tövsiyə edirik.

Əgər dəriniz günəşə həddindən artıq məruz qaldığı üçün həm qaşınır, həm də quruyursa, aloe vera tərkibli günəşdən sonrakı nəmləndirici losyon, məsələn, bizim Moisturising After Sun Lotion-dan istifadə etməyinizi məsləhət görürük. Bu losyon dəridə dərhal rahatlıq hissi yaradır və onu 48 saata qədər nəmləndirir.

^{*İnstrumental test, 54 könüllü}

Smiling woman in a blue top holding a blue pump bottle of NIVEA Rich Nourishing Body Milk with 72h moisture

Dərinin qaşınmasının
qarşısını necə almaq olar

Dərinin qaşınmasının qarşısını almaq üçün bir sıra profilaktik addımlar ata bilərsiniz – istifadə etdiyiniz məhsullara, dərini məruz qoyduğunuz mühitə və gündəlik geyindiyiniz paltarlara diqqət yetirmək vacibdir.

Mühit baxımından dərini kəskin temperatur dəyişikliklərindən qorumağa çalışın; qaşınma hissindən yayınmaq üçün ideal şərait neytral rütubətli mühitdir. Əgər quru dəri və ekzema ilə qarşı-qarşıyasınızsa, xüsusilə qış aylarında hava nəmləndiricisindən istifadə etməyiniz tövsiyə olunur.

Geyindiyiniz paltarlar da qaşınmanın qarşısını almağa kömək edə bilər. Yüngül, boş kəsimli pambıq paltarlar seçin və yun, sintetik parçalar kimi materiallardan, xüsusilə həssas dəri üçün uzaq durun – bu parçalar dərini daha da qıcıqlandıra və qaşınmanı gücləndirə bilər.

Quru dəri üçün NIVEA Repair & Care Fragrance-Free Body Lotion

Hand holding a white jar of NIVEA Repair & Care cream for dry and sensitive skin against a blue background

Quru və həssas dəri üçün 5 əlaməti – quruluq, qaşınma, qızartı, dartılma hissi və qıcıqlanmanı – yüngülləşdirən NIVEA Repair & Care Fragrance-Free Body Cream ilə tanış olun. Tərkibindəki qliserin, Provitamin B5 və seramidlər sayəsində hipoallergen, yağlı hiss buraxmayan teksturaya malik formulu dəridə qıcıqlanma hissini ilk istifadədən etibarən sakitləşdirir və dərinin baryerini möhkəmləndirir.

İstər dartılma hissi, istər qabıqlanma, istərsə də davamlı quruluqla mübarizə aparırsınızsa, NIVEA Repair & Care seriyası dərdə rahatlıq və davamlı möhkəmlik hissini bərpa etməyə kömək edir.

Ekspertimizin fikri:

“Bir sıra inqrediyentlər və müalicə üsulları dəri qaşınmasını azaltmağa kömək etməsi ilə tanınır”, – deyə NIVEA Body formulalarının hazırlanması laboratoriyasının meneceri Markus Favaro izah edir. “Qliserin, Panthenol, Allantoin, seramidlər və hidrogenləşdirilmiş lesitin kimi nəmləndirici maddələr dərini nəmləndirərək, quruluq və ekzema kimi vəziyyətlərdən qaynaqlanan qıcıqlanmanın sakitləşməsinə kömək edir.”

Xülasə

Dəri qaşınması narahatedici və yorucu hiss ola bilər, lakin səbəbləri anlamaq və düzgün qulluq üsullarını bilmək rahatlama gətirə bilər. Quru və soyuq hava, qıcıqlandırıcı maddələr və ya müəyyən sağlamlıq problemləri kimi nə ilə tetiklənməsindən asılı olmayaraq, səbəbin müəyyənləşdirilməsi düzgün çıxış yolunu tapmaq üçün əsas addımdır. Dərini mütəmadi nəmləndirmək və sakitləşdirici vasitələrdən istifadə etmək rahatlığı bərpa etməyə və əlavə qıcıqlanmanın qarşısını almağa kömək edir. Qaşınma uzun müddət davam edərsə və ya güclü olarsa, mümkün əsas xəstəlikləri aşkarlamaq üçün həkimə müraciət etməyiniz vacibdir. Düzgün qulluqla, qaşınan dərini effektiv şəkildə idarə etmək və onu sakitləşdirmək mümkündür.

Tez-tez verilən suallar

Dəri qaşınması quruluq, allergik reaksiyalar, həşərat dişləmələri, ekzema və psoriaz kimi dəri xəstəlikləri, hətta stress kimi amillərlə tetiklənə bilər. Soyuq hava, sərt sabun və yuyucu vasitələr kimi mühit faktorları da öz rolunu oynaya bilər. Bəzi hallarda isə qaşınma ciddi infeksiya və ya ümumi sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Əlavə simptomlarınız varsa və ya vəziyyət pisləşirsə, həkimə müraciət edin.

Gecə saatlarında bədənin təbii ritmləri – sirkadiyal ritm adlanan daxili bioloji saat – dərinin necə fəaliyyət göstərməsinə təsir edir. Bu daxili saat 24 saatlıq dövr ərzində temperaturu, hormon səviyyələrini və dəri nəmliliyini tənzimləyir. Gecə dərinin nəm səviyyəsi adətən azalır, temperatur isə yüksəlir – bu iki amil birlikdə qaşınma hissini daha güclü hiss etməyinizə səbəb ola bilər.

Sadə üsullar, məsələn, dəriyə nəm bir dəsmal qoymaq qaşınma hissini yüngülləşdirməyə kömək edə bilər. Dərini qaşınmadan qorumaq üçün zərif, qoxusuz nəmləndiricidən mütəmadi istifadə edin, ilıq (çox isti olmayan) duş qəbul edin və sərt sabunlardan uzaq durun. Qliserin, aloe vera və Provitamin B5 kimi sakitləşdirici inqrediyentləri həssas dəri üçün hazırlanmış formulalarda istifadə etmək qıcıqlanmanı azaltmağa kömək edə bilər.