Pəncərədən günəşlənmək mümkündürmü?
Günəşlə bağlı miflərə aydınlıq gətiririk
Pəncərələrdən
günəşlənmək və ya yanmaq mümkündürmü?
Bu məqalədə günəş yanığı və günəşlənmə ilə bağlı daha bir çox yayğın mifləri izah edərək, müxtəlif günəşlə əlaqəli vəziyyətlərdə dərini necə qorumalı olduğunu anlamağa kömək edəcəyik.
Qısa cavab: bəli, mümkündür. Günəşlənməyə səbəb olan UVA şüaları əksər pəncərə şüşələrindən keçə bilir və bu, həm günəşlənmə, həm də dərinin zədələnməsi ilə nəticələnə bilər. Bununla belə, pəncərə arxasında günəşlənmə, açıq havada birbaşa günəş altında olduğun zamanla müqayisədə adətən daha zəif olur. Unutma ki, UVA şüalarına uzunmüddətli məruz qalma, istər içəridə, istərsə də çöldə olsun, dərini zədələyə bilər.
Yenə qısa cavab bəli olsa da, bu hal nisbətən nadir rast gəlinir və adətən uzunmüddətli günəşə məruz qalma zamanı baş verir. Günəş yanığını dərhal görməyə bilərsən, o, tez-tez gecikmiş formada özünü göstərir.
Bundan əlavə, şüşə arxasından günəş işığına uzunmüddətli məruz qalma dərinin zədələnməsi, vaxtından əvvəl yaşlanma və dəri xərçəngi riskinin artması kimi digər problemlərə də səbəb ola bilər. Pəncərə yaxınlığında uzun müddət oturursansa, UVA şüalarından mümkün zərəri minimuma endirmək üçün mütləq qoruyucu tədbirlər görmək vacibdir.
Bəli, mümkündür. Maşın pəncərələrində istifadə olunan şüşə UV şüalanmasını süzmək üçün nəzərdə tutulsa da, bunu tam şəkildə etmir. Ön şüşə adətən UVA və UVB şüalarının böyük hissəsini bloklayır, günəş lyukları və yan şüşələr isə daha çox şüanı buraxır – yəni yandan və yuxarıdan günəşlənmək və yanmaq riski, ön tərəfdən gələn şüalara nisbətən daha çox olur.
2016-cı ildə aparılan bir tədqiqat göstərib ki, maşının ön şüşəsi UVA şüalarının təxminən 96%-ni, sürücü tərəfdəki yan şüşə isə cəmi 71%-ni bloklayır*. Həmçinin bir çox tədqiqatlar sübut edir ki, ömrünün böyük hissəsini sükan arxasında keçirən insanlarda UV-nin səbəb olduğu dəri zədələnməsi riski yüksəlir.
*Brian S Boxer Wachler, Assessment of Levels of Ultraviolet A Light Protection in Automobile Windshields and Side Windows. JAMA Ophthalmol. 2016 Jul 1;134(7):772-5.
Pəncərədən
günəşlənməyə və yanmağa təsir edən 3 amil
- Şüşənin növü:
Pəncərə şüşəsindən keçən UV şüalarının miqdarı istifadə olunan şüşənin və şüşələnmənin növündən asılıdır. Məsələn, tək və ikiqat şüşələnmiş, eləcə də tonlu və tonsuz pəncərələrdə UV-nin nüfuz etmə dərəcəsi fərqli olur.
• Tək şüşələnmə:
Daha çox UV şüasının şüşədən keçməsinə imkan verir və pəncərə yaxınlığında oturanlar üçün günəş yanığı və dərinin zədələnməsi riskini artırır.
• İkiqat şüşələnmə:
Şüşədən keçən UV şüalarının miqdarını azaltmaqla daha yüksək günəş qorunması təmin edir, pəncərə yaxınlığında olanlar üçün daha təhlükəsiz (amma tam təhlükəsiz olmayan) mühit yaradır.
• Tonlu şüşələr və ya qoruyucu plyonkalar:
Pəncərələrə xüsusi ton və ya plyonka tətbiq etməklə şüşədən keçən UV şüalarının miqdarını azaltmaq mümkündür və bu, standart şüşə ilə müqayisədə daha yüksək qoruma səviyyəsi verir. - Pəncərə kənarında keçirdiyin zaman:Günəş “baxış dairəsində” nə qədər çox vaxt keçirirsənsə, günəş şüalarının dərinə təsir etmə ehtimalı da bir o qədər artır.
- Dəri tipi:Dərinin melanin istehsal etmə miqdarı və növü UV şüalarına həssaslığına təsir edir.
Risk qrupunda olan insanlar
– pəncərələr arxasından günəşdən zədələnmə
Maşın sükanı arxasında çox vaxt keçirən insanlar – məsələn, yük maşını, kuryer və ya taksi sürücüləri – maşın pəncərələrindən gələn günəş şüalarına daha çox məruz qaldıqları üçün günəşdən zədələnmiş dəri riskləri artmış qrup sayılır. Onlar uzun saatlar yolda olurlar və güclü günəş işığına çıxırlar, buna görə də pəncərələrdən gələn günəş şüalarına görə gün ərzində günəş kremi yenidən tətbiq etmək məsləhətdir. Xüsusi diqqəti sürücünün sol qolu və üzünə yönəltmək lazımdır, çünki bu sahələr adətən daha çox açıq olur.
Maşının arxa oturacağında əyləşən uşaqlara da, xüsusilə pəncərələrə yaxın otururlarsa, yola çıxmazdan öncə günəş kremi çəkmək lazımdır. Uzun avtomobil səyahəti ərzində günəş kremini ən azı hər 2 saatdan bir yeniləmək məsləhətdir.
NIVEA SUN Babies and Kids Sensitive Protect Spray SPF 50+ – yüksək effektiv, suya davamlı, tez hopan və ətirsiz uşaqlar üçün günəş kremi spreydir. Üzvi çobanyastığı ekstraktı ilə zənginləşdirilmiş sakitləşdirici formula, uşaqların və körpələrin həssas dərisi üçün xüsusi hazırlanıb. Bu sprey günəş yanığına səbəb olan UVA və UVB şüalarından qoruyur və günəşə həssas dəri reaksiyaları riskinin azalmasına kömək edir.
Digər seçim – NIVEA SUN Kids Ultra Protect & Play Lotion SPF 50+ – UV şüalarına qarşı uzunmüddətli qorunma təmin edir və əlavə suya davamlıdır. Asan tətbiq olunan formula uşaqları günəşli gündə dənizə və ya gölə aparmazdan əvvəl dəriyə çəkmək üçün çox uyğundur.
Evdən işləyənlər və ya şüşədən ibarət binalarda çalışanlar, günün müəyyən saatlarında xüsusilə güclü günəş işığına məruz qala bilərlər. Pəncərə yaxınlığında işləyənlər açıq qalan dəri nahiyələrinə günəş kremi çəkməli və ya UV şüalarına məruz qalmanı azaltmaq üçün pəncərələrə jalüz, pərdə və s. kimi örtüklərdən istifadə etməlidirlər.
Dərini qorumaq
Günəşə məruz qaldığın zaman:
Qoruyucu geyim: Geyim sənin ilk müdafiə xəttindir. Şlyapalar, gün eynəkləri və yüngül, uzunqollu paltarlar səni UV şüalarından qoruya bilər.
Zamanı düzgün seç: Günəşin ən güclü olduğu 10:00–16:00 saatları arasında birbaşa günəş altında olmaqdan yayınmağa çalış. Çöldəsənsə, mümkün qədər kölgədə qal və gün ərzində günəş kremini yenidən tətbiq et.
Bədən üçün günəş kremi: Xüsusilə tez-tez günəşə məruz qalan əllər və boyun kimi bədən hissələrini günəş kremi ilə qoru.
Üz üçün günəş kremi: Üz üçün günəş kremini həm içəridə, həm də çöldə dərini öncədən qorumaq üçün hər gün istifadə et. Kəşf et NIVEA Invisible Daily Fluid SPF 50+ – güclü antioksidant olan likoxalkonla zəngin, ultra yüngül, yağlı hiss buraxmayan və ağ iz saxlamayan fluid formula.
Dərini soyut:
Dərini sakitləşdirmək üçün sərin duş və ya vanna qəbul et. Kəskin sabunlardan istifadə etmə və dərini sürtmə, çünki bu, qıcıqlanmanı artıra bilər.
Aftersun istifadə et:
Dərini soyutduqdan sonra, NIVEA After Sun Spray kimi yumşaq aftersun nəmləndiricisi tətbiq et ki, günəşdən sonra dərini sakitləşdirsin, nəmləndirsin və günəşdən zədələnmiş dəri əlamətlərini yüngülləşdirməyə kömək etsin. Neft jeli və ya çox yağlı tərkibli məhsullardan uzaq dur, çünki onlar istiliyi dəridə saxlayaraq günəş yanığını daha da ağırlaşdıra bilər.
Maye qəbulunu artır:
Günəşə həddindən artıq məruz qalmanın təsirlərini azaltmaq üçün bədəni susuzlaşmadan qorumaq vacibdir; bunun üçün bol su iç. Alkoqol və kofein qəbulundan yayın, çünki onlar bədəni əlavə susuzlaşdıra bilər.
Ağrıkəsici və iltihabəleyhinə preparat qəbul et:
Reseptsiz satılan ağrıkəsici və iltihabəleyhinə preparatlar günəşə həddindən artıq məruz qalma ilə bağlı ağrı və iltihabı azaltmağa kömək edə bilər. Həmişə qablaşdırmadakı göstərişlərə əməl et və lazım gəldikdə həkimlə məsləhətləş.
Dərini əlavə günəş təsirindən qoru:
Dərin sağalma mərhələsində olarkən onu əlavə günəş təsirindən qorumaq çox vacibdir. Kölgədə qal, qoruyucu geyim geyin və çölə çıxarkən açıq qalan dəri nahiyələrinə yüksək SPF-li günəş kremi çək.
Təcili tibbi yardıma müraciət et
Günəşə həddindən artıq məruz qalma hallarında birbaşa xəstəxanaya gedərək peşəkar tibbi yardım al.
